حسن سنجری؛ تا آخرین سنگر

 

محل تولد: مرند

شغل: مهندس

سن: ۲۵

تحصیلات: -

محل شهادت: تهران

تاریخ شهادت: ۷-۷-۱۳۶۰

حسن سنجری از جمله چهره‌هایی است که نام او در کنار برادرانش، ابراهیم سنجری و حسین سنجری، در تاریخ مبارزات سیاسی معاصر ایران به یادگار مانده است. شهید حسن سنجری در شهر مرند و در خانواده‌ای کم‌درآمد متولد شد. دوران کودکی و نوجوانی او با سختی‌های معیشتی و مشاهده محرومیت‌های اجتماعی همراه بود؛ تجربه‌ای که نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه او به مسائل سیاسی و اجتماعی داشت.

حسن سنجری تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در تهران گذراند و از همان سال‌های جوانی در محیط‌های کارگری با واقعیت‌های جامعه و مشکلات اقشار محروم آشنا شد. او به تدریج به این نتیجه رسید که فاصله طبقاتی و محرومیت گسترده مردم ریشه در ساختار سیاسی حاکم بر کشور دارد. همین آگاهی اجتماعی و سیاسی باعث شد نگاه او نسبت به مسائل جامعه تغییر کند و مسیر زندگی‌اش به سمت فعالیت‌های سیاسی و مبارزه سوق داده شود.

در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۵۰ و هم‌زمان با گسترش فعالیت‌های جریان‌های مخالف حکومت پهلوی، حسن سنجری بیش از پیش جذب آرمان‌های مبارزاتی شد. دستگیری برادر بزرگ‌ترش، ابراهیم سنجری، توسط ساواک و همچنین شهادت بسیاری از زندانیان سیاسی در زندان‌های حکومت شاه تأثیر عمیقی بر او گذاشت. از آن پس فعالیت‌های سیاسی خود را با جدیت بیشتری ادامه داد و در تکثیر و توزیع اعلامیه‌ها، نشریات و دفاعیات زندانیان سیاسی نقش فعالی بر عهده گرفت.

فعالیت‌های سیاسی حسن سنجری سرانجام در سال ۱۳۵۴ توجه ساواک را به خود جلب کرد و او در تهران بازداشت شد. پس از دستگیری، به بازداشتگاه‌ها و مراکز بازجویی منتقل شد و ماه‌ها تحت فشار و شکنجه قرار گرفت. روایت‌های موجود نشان می‌دهد شدت شکنجه‌ها به اندازه‌ای بود که آثار آن تا زمان شهادت بر جسم او باقی مانده بود. با این حال، حسن سنجری در دوران بازجویی از مواضع و باورهای خود عقب‌نشینی نکرد و پس از پایان مراحل بازجویی در دادگاه حکومت شاه به ده سال زندان محکوم شد.

دوران زندان برای حسن سنجری تنها دوره‌ای از تحمل سختی‌ها نبود؛ بلکه فرصتی برای افزایش تجربه، شناخت عمیق‌تر مسائل سیاسی و کسب آموزش‌های تشکیلاتی محسوب می‌شد. سه سال حضور در زندان، از او فردی باتجربه‌تر، منظم‌تر و آبدیده‌تر ساخت. سرانجام در جریان تحولات سال ۱۳۵۷ و هم‌زمان با آزادی زندانیان سیاسی، حسن سنجری نیز از زندان آزاد شد و بار دیگر به میان مردم بازگشت.

پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، حسن سنجری فعالیت‌های خود را در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ادامه داد. او در انجمن جوانان مسلمان شرق تهران و بخش محلات فعالیت می‌کرد و در حوزه روشنگری، سازماندهی و فعالیت‌های تبلیغی حضوری فعال داشت. بسیاری از دوستان و همرزمانش از پشتکار، بردباری، دقت و احساس مسئولیت او یاد کرده‌اند. این ویژگی‌ها باعث شده بود حسن سنجری در میان اطرافیان خود به عنوان فردی قابل اعتماد و متعهد شناخته شود.

با آغاز فضای پرتنش سال ۱۳۶۰، حسن سنجری همچنان در مسیر باورهای خود باقی ماند. پس از وقایع سی خرداد ۱۳۶۰، او مسئولیت‌های جدیدی را در تهران بر عهده گرفت. شجاعت و جسارت او در رویارویی با نیروهای حکومتی بارها باعث شد از صحنه‌های درگیری جان سالم به در ببرد و فعالیت‌های خود را ادامه دهد.

سرانجام در حماسه پنجم مهر ۱۳۶۰، حسن سنجری در منطقه نظام‌آباد تهران درگیر نبردی سخت شد. بر اساس روایت‌های موجود، او در جریان درگیری پس از مقاومت و مقابله با نیروهای مقابل، بر اثر انفجار نارنجک زخمی شد و به اسارت درآمد. دو روز بعد، در هفتم مهر ۱۳۶۰، زندگی این مبارز ۲۵ ساله پایان یافت و او جان خود را از دست داد.

نام حسن سنجری تنها به دلیل سرنوشت شخصی او در حافظه تاریخی ماندگار نشده است. آنچه نام او را برجسته می‌کند، پیوند وی با خانواده‌ای است که سه برادر آن، ابراهیم سنجری، حسن سنجری و حسین سنجری، هر یک در دوره‌ای از تاریخ زندگی خود بهای سنگینی برای باورها و آرمان‌هایشان پرداختند. به همین دلیل، خانواده سنجری برای بسیاری از فعالان سیاسی و پژوهشگران تاریخ معاصر ایران نمادی از پایداری، وفاداری به عقیده و استمرار مبارزه تلقی می‌شود.

امروز، سال‌ها پس از شهادت حسن سنجری، نام او همچنان در کنار برادرانش در یادها باقی مانده است. زندگی او روایتی از عبور از فقر، تحمل زندان و شکنجه، ایستادگی بر سر عقیده و استمرار مبارزه تا آخرین لحظات حیات است. روایت حسن سنجری تنها بخشی از تاریخ پر فراز و نشیب نسلی است که مسیر زندگی خود را در پیوند با آرمان‌های سیاسی و اجتماعی تعریف کرد و برای آن هزینه‌های سنگینی پرداخت.

یاد و نام مجاهد شهید حسن سنجری گرامی باد. 🕯️